J.D. Morvan, Victor Matet & Rafael Ortiz – Wat ik zag in Auschwitz. De schriftjes van Alter. Standaard Uitgeverij, 2026. 136 pagina’s. € 27,99

In dit verhaal gaat het over de memoires van Alter Fajnzylberg. Deze Poolse communist van joodse afkomst zat bijna drie jaar gevangen in concentratiekamp Auschwitz, waarvan hij achttien maanden deel uitmaakte van het Sonderkommando. Dat waren de gevangenen die de doden uit de gaskamers moesten halen en verbranden. Het gegeven dat Alter het kamp overleefde en pas in 1987 overleed, zonder ooit veel over zijn kamptijd te hebben gedeeld, maakte zijn zoon Roger nieuwsgierig. Er was altijd een schoenendoos in huis die iets over die kamptijd zou bevatten. Maar het was pas na de dood van Alter dat Roger het erop waagde de doos te openen en de inhoud te bekijken. Het waren schriftjes met de herinneringen aan de kamptijd, maar in het Pools geschreven. Dat kon Roger niet lezen, dus was hij afhankelijk van anderen om achter de geheimen van zijn vader te komen. Dit boek vertelt die twee verhalen: de zoektocht van zoon Roger en de daadwerkelijker herinneringen van vader Alter. Roger komt een stap verder met zijn onderzoek als hij zich meldt bij Alban Perrin die zich met de geschiedenis van de Holocaust bezighoudt. Alban heeft een Poolse vrouw die de schriftjes transcribeert. We krijgen het verhaal van een jonge activist, die zich als jong van zijn religieuze ouders afwendde en communistisch agitator werd die onder andere vocht in de Spaanse Burgeroorlog. Omdat hij van jongs af aan werd achtervolgd, in elkaar geslagen en verhoord door de politie, kweekte Alter een dikke huis enerzijds en een ongelooflijk doorzettingsvermogen anderzijds. Dat loodste hem waarschijnlijk door de gruwelijke tijd in Auschwitz waarover hij verslag doet en waar we als lezer mee worden geconfronteerd. Het is dus een ietwat andersoortig boek dan de meeste boeken over het overleven van de kamptijd. We hebben meer context, we begrijpen de hoofdfiguur beter. Wat ik zag in Auschwitz is een even gruwelijk als goed verhaal dat goed in beeld is gebracht.